کیانوش اسلامی متولد سال ۱۳۵۵ شهر ری تهران و فارغ التحصیل مهندسی شیمی دانشگاه تهران است که به بهانه دو دهه فیلمنامه نویسی و همچین نویسندگی بیش از ۳۰ اثر سینمایی و سریال، گفتگویی کوتاه اما اختصتصی برمحور شناخت و چگونگی ورود علاقمندان به رشته نویسندگی فیلمنامه انجام داده ایم که این گفتگو را به انفاق دنبال می کنیم.
•اولین تجارب نویسندگی کیانوش اسلامی در چه سالی اتفاق افتاد؟و کلا نوشتن را از کی شروع کردین؟
جواب: از سال ۱۳۸۲ کماکان مشغول نگارش فیلمنامه هستم که اولین کار بنده در این زمینه سریال مسافر زمان به کارگردانی آقای مسعود نوابی برای شبکه دوم سیما بود. البته در سال ۱۳۸۱ هم کتابی به نام نمایش گوشت زیر دندان که مجموعه داستان کوتاه بود از بنده توسط نشر آذر به چاپ رسیده است که می تواند پاسخ قسمت دوم سوال شما باشد.
• به نظر شما کسانی که علاقه به نوشتن فیلمنامه دارند حتما باید دوره ای در این زمینه بگذرانند یا مثلا کسی که داستان نویس است می تواند خودش فیلمنامه هم بنویسد؟
جواب: اگر کسی داستان می نویسد می تواند با خواندن چند کتاب در زمینه فیلمنامه نویسی و خواندن چند فیلمنامه خوب ، آمادگی لازم برای نوشتن فیلمنامه را بدست بیاورد و بعد از چند بار نوشتن فیلمنامه و حدس و خطا و یادگیری از بازخوردها و نقدهایی که توسط خوانندگان حرفه ای از کارهایش می شود به موفقیت برسد. اما بهرحال شرکت در کلاس و کارگاههای فیلمنامه نویسی زمان رسیدن به پختگی را کمتر می کند.
• در خیلی از کتاب ها ادعا شده است که مثلا در ۲۱ روز فیلمنامه بنویسید بنظر شما این کار شدنی است؟
جواب:بله ممکن است اما فیلمنامه ای که بدون تجربه و دانش کافی نوشته شود صرفا یک کار تجربی است و فیلمنامه ای نیست که به مرحله ساخت برسد.حتی اگر فرض را بر این بگذاریم که فرد مورد نظر یک نابغه بالفطره هم باشد باز هم فیلمنامه نوشته شده او احتیاج به بارها بازنویسی خواهد داشت که ۲۱ روز را تبدیل به ۲۱۰ روز می کند.
• درباره اینکه فیلمنامه از کجا شروع شود و به کجا برسد مختصر توضیح بدهید.
جواب:فیلمنامه با یک ایده اولیه و جرقه اولیه شروع می شود. این ایده در هر زمانی ممکن است به فکر آدم برسد. ممکن است بدون اینکه حتی خودمان بدانیم این ایده برای فیلمی باشد که قبلا دیده ایم و آن را فراموش کرده ایم یا شبیه آن باشد یا اصلا ایده جدیدی برگرفته از برون ریزی ضمیر ناخودآگاه ما باشد. اما بطور کلاسیک این ایده باید به داستانی در سه پرده اصلی تبدیل شود.
پرده اول تعیین مقدمات است. شخصیت ها و موقهیت داستانی و کشمکش ها خلق شوند .در پرده دوم داستان اصلی گسترش پیدا کند و موانعی که برسررسیدن به هدف شخصیتها وجود دارد مشخص شوند و در پرده سوم که نقطه اوج داستان به حساب می آید گره ها گشوده شوند و تمام ارتباطات و زیر قصه ها شخصیتهای داستان حل و فصل شود و هر اطلاعاتی که از اول به مخاطب داده شده به نتیجه برسد.
•کسی که سابقه فیلمنامه نویسی ندارد و صرفا می خواهد داستانی را تبدیل به فیلمنامه کند باید چه تخصص و دوره ای را فرا بگیرد؟
جواب:مثل همه تخصص های دیگر فیلمنامه نوشتن هم نیاز به اطلاعات و دانش در شاخه های گوناگونی دارد و به مراتب از تمام تخصص های دیگر به نظرم سخت تر است آن هم به یک دلیل ساده. در هر حرفه ای در این دنیا از پزشکی گرفته تا ساختن فضاپیما شما اطلاعات اولیه ای می آموزید و سپس بر اساس آن حتما کار خود را انجام می دهید اما نوشتن فیلمنامه علاوه بر تسلط بر ادبیات ، روانشناسی ،تئاتر و نمایش، تاریخ سینما و… ..،نیازمند الهام و شرایط روانی مناسب برای نوشتن است.
ممکن است شما همه چیز بدانید و حتی یک جمله هم نتوانید بنویسید و طبیعی باشد. اما مثلا این اتفاق برای مشاغل دیگر دنیا نمی افتد.کسی هم که می خواهد داستانی را تبدیل به فیلمنامه کند علاوه بر رفتن به کلاس های فیلمنامه نویسی باید بطور منظم و دوره ای فیلم ببیند و نقد فیلم بخواند و نقد فیلمنامه بخواندو تقریبا هر فیلم ساخته شده ای را دیده باشد هر چند با دور تند! فیلمنامه نوشتن یک کار ذوقی شبیه داستان نوشتن نیست. احتیاج به تکنیک و دانش و شناخت زیاد سینما دارد. یک داستان یا شعر را نهایتا ما می نویسیم تا برای دوستی بخوانیم یا اگر خوش شانس باشیم در مجله ای چاپ شود اما فیلمنامه می نویسیم تا بودجه بسیار زیادی صرف آن شود و فیلمنامه باید قابلیت راضی کردن تهیه کننده و سرمایه گزار را داشته باشد.
فیلمنامه فقط برای دل خودمان نوشته نمی شود. فیلمنامه برای بازار ساخت فیلم نوشته می شود و رقابت زیادی هم براین بازار حاکم است.
• معضل فیلمنامه های فعلی ما چیست و چرا فیلمنامه های خارجی مخاطب بیشتری دارند؟
جواب:دلیل این معضل فیلمنامه و فیلمنامه نویس نیست. سلیقه و سواد تهیه کنندگان و سرمایه گزاران فعلی سینمای ما این است.آنها همین فیلم ها را می خواهند و می خواهند مردم همین فیلم ها را ببینند.
• چرا خیلی از فیلمنامه های خوب در تلویزیون دچار ممیزی شده و ساخته نمی شود؟چه راهکاری وجود دارد؟
جواب:تلویزیون هم بازار مشخصی برای فیلمنامه است که الگو های خود را دارد.فقط داستان های خاصی را می پسنددو به شکل های مختلف تکرار می کند. مثلا کارخانه ای به دختری به ارث می رسد و پسر عموی مکار او قصد خراب کردن کارخانه و ساختمان سازیو یا بالا کشیدن کارخانه و فروش غیر قانونی مواد اولیه را دارد. پیرزنی به سفری زیارتی می رود و در راه عده ای را متحول می کند. دختر و پسری می خواهند با هم ازدواج کنند اما خانواده هایشان سنگ اندازی می کنند. ازدواجی بدون اجازه پدر خانواده انجام می گیرد و بعد ار فوت پسر عروس ده ها سال مورد غضب پدر شوهر می ماند. پدری فوت می کند و فرزندان و داماد ها بر سر تقسیم اموال وارد رقابتی طولانی شده و در آخر متنبه می شوند .
به نظرم ترس و مقاومتی برای قصه های جدید وجود دارد شاید از تاثیر آن نگران هستند! و شاید فیلمنامه جدید وارد حیطه ای شود که القا گر مفهوم ناخوشایندی باشد!
این گونه نگرانی ها برنامه های ساختاری در گونه فیلم و سریال را چه در تلویزیون و بخصوص سینما به عقب بر می گرداند.
• فیلمنامه نویسان مورد علاقه کیانوش اسلامی چه کسانی هستند؟
جواب:کریستوفر مک کواری ،چارلی کافمن ، تارانتینو، اورسن ولز، بیلی وایلدر و…..،البته لیست فیلمنامه نویسان بزرگ در گوگل وجود دارد اما از دید من یک فیلمنامه وقتی خوب است که الهام بخش باشد،وقتی فیلم ساخته شده بر مبنای آن را می بینی شور و هیجان نوشتن پیدا کنی.
•سپاس از گفت گوی کوتاه و مختصر با شما
لازم بذکر است کیانوش اسلامی فعالیت های ذیل را در کارنامه هنری خود دارد:
- مدرس دوره های فیلم نامه نویسی و کارگردانی فیلم در آموزشگاههای روزنه و ایران
- مدرس فیلم نامه نویسی و شخصیت شناسی در دانشگاه مجتمع هنر انقلاب
- نویسنده و کارگردان و تهیه کننده فیلم بلند داستانی جاده موریانه ها
- نویسنده، کارگردان و تهیه کننده فیلم سینمایی ویدئویی – ماز
- نویسنده و کارگردان فیلم سینمایی ویدئویی شکاف تهیه کننده رحمان رضایی
- نویسنده و کارگردان فیلم سینمایی پیچ فرعی تهیه کننده فرید ولی زاده
- نویسنده و کارگردان فیلم سینمایی ویدئویی چشمان زیبای طبقه آخر تهیه کننده ایوب شمس
- نویسنده و کارگردان و تهیه کننده فیلم نیمه بلند دلش را بدست بیاور
- نویسنده فیلم سینمایی فوتبالی ها تهیه کنندگی داریوش باباییان
- نویسنده تله فیلم های مذهبی توکل ، تفاخر و مجرم تهیه کننده داریوش باباییان
- نویسنده فیلم سینمایی ویدئویی دلایل اصلی تهیه کننده امیرحسین شریفی
- نویسنده فیلم سینمایی دزد باوجدان تهیه کنندگی داریوش باباییان
- نویسنده فیلم سینمایی ویدئویی فکربد نکن تهیه کننده علی صادقی – کارگردانی بهرام کاظمی
- نویسنده فیلم سینمایی تنهاتر از من تهیه کننده فرید ولی زاده
- نویسنده فیلم سینمایی ویدئویی گدایان تهران تهیه کننده داریوش بابائیان
- نویسنده فیلم سینمایی وام عسل تهیه کننده فرید ولی زاده
- نویسنده فیلم سینمایی فلس سیاه تهیه کننده فرهاد گلی
- نویسنده فیلم سینمایی ویدئویی مشعل تهیه کننده مهدی رئیسی – کارگردان سیامک خواجه وند
- نویسنده فیلم سینمایی ویدئویی لغزش تهیه کننده داریوش باباییان
- نویسنده فیلم سینمایی ویدئویی شانتاژ کارگردان امیر مومنی اصل.تهیه کننده پرویز قدسی
- نویسنده فیلم سینمایی آینه شیطان بطور مشترک با فرید ولی زاده -تهیه کننده و کارگردان فرید ولی زاده
- نویسنده فیلم سینمایی تا ده بشمار تهیه کننده و کارگردان فرید ولی زاده
گفتگوی جالبی بود و واقعا در خال حاضر معضل فیلمنامه داریم.من یک قصه نویسم اگر تسلط به فیلمنامه داشته باشم قطعا ایده هایی خوبی دارم