قوانین نانوشته عدالت در بازیگری قابل تدوین و اجراست

به گزارش فوژان نیوز، گلایه به‌حق این روزهای بسیاری از فعالان عرصه بازیگری و در ادامه، بیکاری و دورماندن از عرصه فعالیت و نداشتن امنیت شغلی ـ علیرغم برخورداری از دانش، استعداد، سابقه و تحصیلات در این زمینه ـ و در سمت مقابل، حضور بازیگران پرتکرار در آثار طنز این روزها، سینمای پرچالش و صاحب‌سبک ایران را به دره ناامن بی‌محتوایی هل داده که اتفاقات ناخوشایند چند سال گذشته و حال ناخوش سینما را رقم زده است.

در یادداشت کوتاهی به ضرورت داشتن آیین‌نامه و تدوین مقررات عدالت‌محور در خصوص امنیت فعالان عرصه بازیگری خواهیم پرداخت.

قبل از هر چیز باید به این موضوع اشاره کرد که سینمای فعلی ایران را نمی‌توان در مقایسه با سایر کشورهای پیشرو در فیلم‌سازی، «صنعت» نامید. به همین منظور، وضع آیین‌نامه و تدوین مقررات در آن هم می‌بایست به شکلی باشد که اجرای آن دست‌وپاگیر نباشد؛ هرچند برخی از قوانین در سینمای ایران فراتر از آنچه که هست، زمینه اجرایی قابل‌پیش‌بینی ندارد!

بنابراین با فاصله‌ای که سینمای ایران با صنعتی‌شدن دارد، توقع داشتن قوانین و قراردادهایی چون مارول، «پرداخت کن یا بازی کن» (Pay or Play)، الحاقیه‌ها (Riders) و… دور از ذهن است؛ ولی می‌توان با شبیه‌سازی برخی از قوانین و بندهای این نوع قراردادها و به‌کارگیری آن، امنیت شغلی بهتری را برای فعالان عرصه بازیگری به وجود آورد.

یکی از عمده مشکلاتی که باعث کم‌کاری و دورشدن جمع کثیری از فعالان عرصه بازیگری در فضای ساختاری جدید فیلم‌سازی شده، تیمی‌شدن گروه‌های فیلم‌سازی و ایجاد رانت در این ساختار است که با موضع‌گیری در استفاده از قابلیت سایر بازیگران، باعث تکرار نقش در تعداد انگشت‌شماری از بازیگران سینما شده؛ به‌گونه‌ای که این تعداد اساساً یا هر روز جلوی دوربین پروژه‌های مختلف هستند یا عمدتاً به دلیل حجم کاری، وقت بازی در پروژه‌های دیگر را ندارند. در مواردی، ساخت پروژه به خاطر این تعداد از بازیگران پرتکرار تا یک سال به تعویق می‌افتد. همین امر باعث بالا رفتن دستمزد و پرکاری برای این تعداد معدود شده و در مقابل، اکثر فعالان این عرصه که به قولی سال‌ها خاک صحنه را خورده‌اند، دور از حضور و فعالیت می‌مانند و علاوه بر بسیاری از مشکلات، معیشت برخی از آن‌ها نیز در معرض خطر قرار می‌گیرد.

حتی بسیاری از بازیگران در شرایط فعلی به‌خاطر قوانین به‌روزنشده و بی‌اساس حاکم بر این عرصه، نمی‌توانند عضویت خود را در صندوق اعتباری هنر تمدید کنند! و متأسفانه در ادامه، بیمه خود و استفاده از مزایای بیمه تکمیلی را از دست می‌دهند.

بنابراین یکی از راه‌هایی که می‌تواند گره‌گشای مشکلات این روزهای قشر بازیگری باشد، وضع آیین‌نامه و تدوین مقررات صحیح عدالت‌محور در جهت امنیت شغلی و تضمین اجرای آن در این عرصه است.

به‌طور مثال، برخی از پیشنهادهایی که به تدوین و تحقق و اجرای آیین‌نامه‌ای در جهت امنیت شغلی و عدالت‌محور در این عرصه کمک می‌کند، این است که:

• پلتفرم‌ها یا کمپانی‌های فیلم‌سازی در تمام پروژه‌های خود به صورت قرارداد کوتاه‌مدت یا حداقل سه‌ساله، تعدادی بازیگر را در سنین مختلف به کار بگیرند.

• به‌عنوان مثال در یک پروژه، با توجه به کاراکترهای موجود در فیلم‌نامه، قصه یا برنامه، الزام شود که چند بازیگر پیشکسوت، چند بازیگر غیرچهره و چند بازیگر تازه‌کار در کنار بازیگران چهره به کار گرفته شوند و در مدت قرارداد، چنانچه بازیگر در پروژه‌های آن شرکت یا پلتفرم به کار گرفته نشود، حداقل دستمزد به وی پرداخت شود یا در صورت حضور در پروژه، مزایا و دستمزد را با توجه به حضور و تأثیرش دریافت نماید.

• با توجه به توانایی سایر بازیگران و قابلیت فیلم‌نامه، توزیع نقش و انتخاب کاراکتر به‌گونه‌ای نباشد که صرفاً بازیگران چهره‌ای که وقت سر خاراندن ندارند از آن بهره‌مند شوند.

• همچنین تعداد نقش‌های یک بازیگر چهره یا کاراکتر اصلی پروژه به‌گونه‌ای مورد ارزیابی قرار گیرد که حداکثر دو فیلم سینمایی و یک پروژه (سریال یا برنامه ترکیبی)، سقف کامل کاری وی در مدت یک سال باشد.

پخش‌کنندگان آثار می‌توانند در این زمینه تأثیرگذار باشند و شرایطی را فراهم کنند تا فیلم‌سازان انتخاب خود را با توجه به برگشت زودهنگام سرمایه، منوط به حضور یک چهره و ژانر خاص نکنند.

همچنین می‌توان شرایطی را محیا کرد که پلتفرم‌ها و مؤسسات فیلم‌سازی با استقبال از به‌کارگیری سایر بازیگران و معرفی چهره‌های جدید در زمینه بازیگری ـ با توجه به استعداد و خلاقیت ـ کمک شایانی به رفع مشکلات به‌وجودآمده کنند.

سازمان‌های مرتبط با دادن تسهیلات بدون بهره، شرکت‌ها و پلتفرم‌های خصوصی را تشویق کنند که از تمام ظرفیت بازیگری کشور استفاده کنند و…

بنابراین می‌توان راه‌های آسانی را برای بهره‌برداری از ظرفیت فعالان بازیگری به کار گرفت تا برای بسیاری از این عزیزان که سابقه فعالیت دارند و عادت به بیکاری ندارند، بستر مناسبی ایجاد کرد.

همچنین خانه سینما، به‌ویژه صنف بازیگران سینما، می‌تواند نقش بسزایی در ایجاد این بستر داشته باشد و با راه‌اندازی پلتفرمی به‌صورت آنلاین، از روند فعالیت اعضا و سایر فعالان عرصه بازیگری با خبر باشد و در صورت رویت عدم پیشنهاد کاری، زمینه فعالیت و معرفی برای این قشر را به‌صورت قانونمند محیا سازد.

در پایان، این نکته مهم را نباید فراموش کرد: هوش مصنوعی زودتر از آنچه تصور می‌شود، جای بازیگرها را در قالب و شرایط بهتری از نظر فرم، توانایی فیزیکی و اکت خواهد گرفت؛ تا جایی که حقوق استفاده از صدا، چهره و کپی هم در برابر این تکنولوژی زانو خواهد زد و پیرو آن، سایر اصناف را هم تعطیل خواهد کرد! بنابراین تدوین آیین‌نامه‌های حمایتی و برنامه‌ریزی‌شده، ضرورت بیشتری پیدا خواهد کرد.

مدیر مسئول